Lista aktualności Lista aktualności

Bociany Czarne Online 2023

Bocian czarny (Ciconia nigra) jest bardzo nielicznym mieszkańcem polskich lasów, prowadzi skryty tryb życia. Realizowany od 2016 roku projekt edukacyjny Bociany Czarne Online ma odsłonić tajemnice życia tego gatunku. Transmisja online z gniazda tych rzadkich ptaków to wspólny projekt Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi i Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego – pionierski w Polsce i jeden z niewielu tego rodzaju w Europie. Konsultantem naukowym projektu jest prof. Piotr Zieliński, pracownik Uniwersytetu Łódzkiego.

Wydarzenia na dębie w woj. łódzkim w sezonie 2023

W naszym gnieździe bocianów czarnych w maju roku 2023 wykluły się 4 pisklęta. Niestety, pierwsze zginęło 17 maja pośrednio wskutek ataku puszczyka na Ferminę, a drugie porwał jastrząb 5 dni później. Na straży był oczywiście dorosły  bocian, jednak drapieżnik okazał się sprytniejszy, szybszy, doświadczony... obniżył lot i porwał największe młode. Pozostały dwa.

6.06.2023 większy pisklak ma już 22 dni, a mniejszy 20 dni. W tym wieku pisklęta są już zwykle zostawiane bez opieki. Teraz jednak Florentino i Fermina3 dobrze wiedzą, że jastrząb może pojawić się w każdej chwili i opóźniają zostawienie piskląt. Mogą tak zrobić, gdyż mają tylko dwa pisklęta do wykarmienia. Jednak potrzeby pokarmowe piskląt będą coraz większe i rodzice wkrótce będą musieli zaryzykować - podsumowuje prof. Zieliński.   

Logery, czyli wieści z bocianiej podróży dzięki lokalizatorom GPS

Tymczasem nasze młode bociany, które wyleciały z gniazda online w roku 2022 regularnie pokazują swoje pozycje. Figo zimował 4990 km od gniazda (największa odległość w linii prostej) w południowo-wschodnim Czadzie i północno-wschodniej Republice Środkowoafrykańskiej. Z Afryki po zimowaniu wyleciał 18.04.2023 i jak na razie cały czas przebywa w Turcji. Najbliżej rodzinnego gniazda (1420 km) znalazł się 26.05.2023. Doleciał wtedy nad Morze Marmara, ale po kilku dniach wrócił w głąb Turcji. Aktualnie żeruje nad rzeką Seydi, 40 km na południe od miasta Eskisehir w Turcji. 

Fago zimowała 4640 km od gniazda (największa odległość w linii prostej) w południowo-wschodnim Sudanie i północno-zachodniej Etiopii. Z Afryki po zimowaniu wyleciała 19.04.2023. Azję opuściła 25.04.2023 przelatując nad cieśniną Bosfor. Najbliżej rodzinnego gniazda (450 km w linii prostej) znalazła się 7.05.2023. Doleciała wtedy do Parku Narodowego Hortobagy, chroniącego pusztę na Wielkiej Nizinie Węgierskiej. Później cofnęła się około 200 km do Rumunii. Aktualnie żeruje pomiędzy miastami Oradea i Arad w Rumunii.  

W roku 2024 Figo i Fago na wiosnę i latem będą już szukały dla siebie miejsca do rozrodu w Polsce, a jeśli wszystko pójdzie dobrze będą mogły przystąpić do rozrodu w roku 2025. 

Fascynujący, cenny pod względem naukowym i edukacyjnym, materiał z obserwacji gniazd, na bieżąco jest zamieszczany na profilu RDLP w Łodzi w Serwisie Facebook: www.facebook.com/LasyPanstwoweLodz/

Bociany Czarne Online (aktualna transmisja od kwietnia do września oraz archiwalne filmy), archiwalne fragmenty z gniazda, relacje - dostępne są bezpośrednio na Youtube: https://www.youtube.com/RDLPwLodzi

Czego dowiedzieliśmy dzięki projektowi do tej pory?

Kiedy zaczynaliśmy nasz projekt nie wiadomo było z całą pewnością, gdzie zimują bociany czarne wyklute w Polsce – istniało jedynie kilka pojedynczych doniesień o ptakach znalezionych lub zestrzelonych w Ugandzie, Etiopii i Egipcie. Teraz wiemy, że europejskie bociany czarne generalnie zimują w Afryce na południe od Sahary. Jak pokazały logery (GPS), większość bocianów czarnych z Polski wędruje na zimowanie  do Afryki wschodniej i środkowej szlakiem wschodnim – przez  Bliski Wschód. Część ptaków leci jednak na zimowanie do Afryki szlakiem zachodnim – przez Cieśninę Gibraltarską.

W 2016 r. kamery naszej transmisji po raz pierwszy zarejestrowały atak jastrzębia na pisklęta bociana czarnego. Jastrząb trafił na listę naturalnych wrogów bociana czarnego – co potwierdziło się niestety znowu w 2020 r. kiedy straciliśmy w wyniku ataku jastrzębia jedno z piskląt Florentina i Ferminy.

Dzięki obserwacjom online dużo dowiedzieliśmy się na temat tego jak wygląda proces tworzenia się pary lęgowej, jaki jest udział samca i samicy w wysiadywaniu jaj oraz późniejszym karmieniu czy strzeżeniu piskląt, stopień przywiązania bocianów do konkretnych gniazd, jak przebiega wzrost piskląt i ich wylot z gniazda.

Wiemy też, że młode bociany nie wędrują razem – wkrótce po opuszczeniu gniazda stają się niezależne. To tylko niektóre informacje jakie możemy zbierać dzięki obserwacji bocianiego gniazda.

O biologii jego okresu lęgowego wiadomo było do niedawna bardzo niewiele, tymczasem poznanie biologii gatunku jest kluczowe dla odbudowy stanu populacji. Dzięki ochronie, wysiłkom leśników i badaczy, udało się stworzyć tym ptakom warunki do gniazdowania i aktualna liczebność gatunku w Polsce wynosi 1400-1600 par.

Nie tylko online

Od 2020 r. RDLP w Łodzi objęła opieką sponsorską bociany czarne, które przebywają w Miejskim Ogrodzie Zoologicznym w Łodzi. Na terenie ogrodu stanęła tablica z informacją o gatunku i projekcie Bociany Czarne Online.

W 2021 r. powstał mural bociana czarnego przy ul. Orlej 3 w Łodzi. Była to inicjatywa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi i Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, a do projektu dołączył Bank Ochrony Środowiska S.A. Mural bociana czarnego w centrum miasta ma propagować wiedzę o wciąż mało znanym bocianie czarnym. Wierzymy, że odegra ważną rolę edukacyjną i zachęci łodzian, a także turystów do pogłębiania wiedzy o tym gatunku. Mural to wyraz współpracy środowiska naukowego z Lasami Państwowymi, jak również podkreślenie realnego wkładu w badania nad tym gatunkiem i program ochrony bociana czarnego w Polsce.